Հայաստանի երեք սահմանադրությունները. ընդունման իրական նպատակներն ու ֆորս- մաժորները, կլինի՞ արդյոք նոր հանրաքվե » Նորություններ ամեն ժամ | Նորություններ Կովկասից | Հայաստան, Արցախ, Վրաստան, Ադրբեջան, Թուրքիա և Իրան


 
  • 14:42 – Իրանը պետք է Հայաստանին ռազմական աջակցություն ցուցաբերի անհրաժեշտության դեպքում. իրանցի փորձագետ 
  • 11:14 – Մոսկվայում հայ կինը ծեծի է ենթարկել 3 հարբած ադրբեջանցի տղամարդկանց՝ եռագույնը ծաղրելու համար 
  • 15:20 – Երևանը կենտրոնացած է Մոսկվայի հետ լայն և երկարաժամկետ ռազմատեխնիկական համագործակցության վրա | Նիկոլ Փաշինյան 
  • 10:32 – Ոչնչով չեմ կարող օգնել նրան․ Կրուտոյը կոչ է արել աղոթել ծանր հիվանդ Սերովի համար 
  • 23:34 – Մանվել Գրիգորյանի որդին Փաշինյանի հասցեին վիրավորական գրառում է արել.Ձեռնարկվում են միջոցառումներ նրան հայտնաբերելու ուղղությամբ 
  • 16:35 – Մարդն այսօր արդեն կարող է ապրել մոտ 130 տարի,մարդու համար սկզբունքորեն կյանքի տևողության սահմանափակում գոյություն չունի 

Հայաստանի երեք սահմանադրությունները. ընդունման իրական նպատակներն ու ֆորս- մաժորները, կլինի՞ արդյոք նոր հանրաքվե

Հուլիսի 5-ին Հայաստանում նշվում է Սահմանադրության օրը. 1995 թվականի այս օրն ընդունվեց Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրությունը: Հետագա երկու տասնամյակների ընթացքում այդ հիմնարար փաստաթուղթն երկու անգամ վերափոխվեց՝ 2005 և 2015 թվականներին: Ի՞նչն էր սահմանադրական փոփոխություններ նախաձեռնելու պատճառը:

Սահմանադրությունը պետության իրավական հենասյունն է. այն պետք է արտահայտի առաջնահերթ քաղաքացիների շահերն ու նախադրյալ ստեղծի երկրի զարգացման համար: Սակայն հայկական իրականությունը փոքր-ինչ խեղված է. որքան էլ բարձրաձայնվի սահմանադրական «բարեփոխումներ» իրականացմամբ պետության կառավարման արդյունավետությունը բարձրացնելու անհրաժեշտությունը, միևնույն է իրական նպատակը միշտ մեկն է եղել՝ ամրապնդել «գահակալի» իշխանությունը:

Հայաստանի Հանրապետությունում «գահակալի» աթոռը վերջին երկուսուկես տասնամյակի ընթացքում նույնական էր նախագահի պաշտոնի հետ: Ըստ այդմ Հայաստանն ունեցել գահակալական երեք շրջան, որոնք պայմանականորեն կարող են անվանել «լևոնոկրատիա», «ռոբերտոկրատիա» և «սերժոկրատիա»: Այս բոլոր փուլերում իշխանությունների համար օրակարգային է եղել սահմանադրական հնարաքվե իրականացման՝ պետության կառավարման ձևի վերանայման հարցը:

«Լևոնոկրատիա» (1991 – 1998 թթ.)

Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակումից հետո երկրում իշխանության բուրգի գագաթին էր առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը: Նորանկախ պետության սահմանադրությունն ընդունվեց 1995 թվականի հուլիսի 5-ին, այն անհրաժեշտություն էր հետխորհրդային հանրապետության համար ԽՍՀՄ ինստիտուցիոնալ համակարգերից ազատվելու ու լիբերալ-ժողովրդավարական աշխարհակարգի ուղղությամբ անցումն ազդարարելու համար:

Երկրում հաստատվեց կիսանախագահական կառավարման ձևրեզիդենտիալիզմ)՝ Ֆրանսիայի օրինակով: Ուշագրավ է այն, որ պրեզիդենտիալիզմի պայմաններում նախագահը շատ ավելի մեծ լիազորություններ ունի, քան նախագահական կառավարման ձևի դեպքում (կարդացե՛ք. «Խորհրդարանական, նախագահական և կիսանախագահ հանրապետություններ»):

Տերպետրոսյանական սահմանադրությունը պետք է ապահովեր ՀՀՇական կլանի իշխանության հարատևությունը, եթե Ղարաբաղյան հակամարտության լուծման տեսլականը ներքաղաքական տարաձայնությունների պատճառ չդառնար: Այդպիսով՝ Տեր-Պետրոսյանի համար քաղաքական ֆորսմաժորն Արցախի հիմնախնդիրն էր:

«Ռոբերտոկրատիա» (1998-2008 թթ.)    

1998 թվականին Հայաստանի նախագահի պաշտոնը ստանձնեց Ռոբերտ Քոչարյանը: Հաջորդող տարիներին Քոչարյանն ամրապնդեց իր քաղաքական գերակայությունը: Իսկ նախագահ վերընտրվելուց հետո (2003 թ.) օրակարգ իջավ իշխանությունը չկորցնելու հարցը:

2005 թվականին Քոչարյանի նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվե, որին նպատակն էր նվազեցնել նախագահի ու ընդլայնել վարչապետի լիազորությունները: Հանրապետությունը շարունակում էր պահպանել կիսանախագահական-կիսախորհրդարանական կառավարման ձևը:

Քոչարյանը նախատեսում էր պահպանել իշխանությունն արդեն գործադիրի վերահսկողությամբ, սակայն նրա պլանները չեղարկեց մեկ այլ ֆորս-մաժոր՝ 2008 թվականի մարտի 1-ը:

«Սերժոկրատիա» (2008-2018 թթ.)

2008 թվականին նախագահ ընտրվեց Սերժ Սարգսյանը: Նա կարճ ժամանակահատվածում իր ձեռքում կենտրոնացրել Հանրապետության իրական իշխանության բոլոր լծակները՝ ունենալով նաև խորհրդարանական մեծամասնություն ունեցող կուսակցության (ՀՀԿ) հենասյունը:

Սարգսյանը դեռ 2013 թվականին շրջանառության մեջ դրեց Հայաստանում կառավարման ձևի վերափոխման՝ խորհրդարանական հանրապետության ձևավորման հարցը, դրանով Սերժ Սարգսյանը նախագահական «գահակալության» ժամանակաշրջանի վերջն ազդարարեց:

2015 թ. սահմանադրական փոփոխություններն ընդունվեցին, իսկ նախագահը դարձավ «քաղաքական որոշումներ չընդունող» պաշտոն: 2018 թվականից, երբ լրանա Սերժ Սարգսյանի պաշտոնավարման ժամկետը, նոր նախագահները կընտրվեն ոչ թե ժողովրդի, այլ խորհրդարանի կողմից:

Հայաստանի «Հանրապետականություն»

2018 թվականից Հայաստանում իրական իշխանությունը կպատկանի խորհրդարանական մեծամասնություն ունեցող կուսակցությանը, որը ֆորմալ արտահայտվելու է կուսակցության ներսում գերակայութուն ունեցող անհատի կամ խմբի կառավարմամբ:

Սկզբունքորեն ձևավորվել է Հայաստանի «Հանրապետականություն», որտեղ իշխանության գալու և այն պահելու բավարար ռեսուրսներ ունի միայն Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը: Այլ է հարցը, որ այս նոր կառավարման ձևը կարող է իրականում «Սերժոկրատիայի» քողարկված արտահայտությունը լինի: Բոլոր հարցերի պատասխանները պարզ կլինի առաջիկա քաղաքական գործընթացներից:

Իրավիճակն արմատապես կարող է փոխվել նոր ֆորս-մաժորի դեպքում, որն արդեն քաղաքական ամբիցիաների հիմքով լիազորությունների նոր բաժանում կենթադրի, իսկ իշխանության պահպանման մոլուցքը կդրդի գնալու նոր սահմանադրական փոփոխությունների:

хорошие новости дня новости кавказа бесплатно



  • Կայքում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել FMG NEWS-ի խմբագրության տեսակետների հետ:

  • Կիսվեք Ձեր ընկերների հետ

  • Դիտումների քանակ այսօր: 380


    иконка
    Կայքում հոդվածները մեկնաբանել կարելի է միայն հրապարակման օրից 14 օրերի ընթացքում.
    Breaking News
    FOCUS IP TV - LIVE
    ADVERTISING IN ARMENIA +37491 75 00 75 (Radio, television, internet, press, SMM, Outdoor ...) FOCUS MEDIA GROUP
    СЛУШАТЬ РАДИО գովազդ ռադիոկայաններում
    Armenia Today
    Սոցիալական ցանցեր
    • Facebook
    • Вконтакте
    • Twitter
    Artsakh Today
    СЛУШАТЬ РАДИО գովազդ ռադիոկայաններում
    Economy & Business
    Ժամանց
    բոլոր նորությունները →
    Օպերատիվ ամփոփագիր
    բոլոր նորությունները →
    v